Cerita · เรื่องราวของกลันตัน
กลันตันเป็นหนึ่งในแผ่นดินใจกลางของวัฒนธรรมมลายู — ระเบียงแห่งมักกะฮ์ เมืองหลวงราชวงศ์ และงานหัตถกรรมที่คนทั้งประเทศเรียกว่า “ดั้งเดิม” เล่าไว้ที่นี่ด้วยความภาคภูมิใจ และด้วยข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง
มรดกที่ลึกหลายศตวรรษ ศรัทธา งานฝีมือ และศิลปะหยั่งรากลึกที่นี่นานก่อนที่แผนที่สมัยใหม่จะถูกวาด นี่คือกลันตันที่ผู้มาใหม่ควรพบก่อน และเป็นกลันตันที่คนท้องถิ่นแบกไว้ด้วยความภูมิใจเงียบ ๆ
“กลันตันไม่ได้ยืมวัฒนธรรมมา แต่สร้างมันขึ้น รักษามันไว้ และยังคงปฏิบัติด้วยมือจนถึงวันนี้”
หลายศตวรรษแห่งการเรียนรู้ นานก่อนที่แผนที่สมัยใหม่จะถูกวาด กลันตันเป็นศูนย์กลางของการศึกษาศาสนาอิสลาม สมญาเซรัมบี เมกะห์อธิบายอย่างมากว่ารัฐนี้ใช้ชีวิต ละหมาด และต้อนรับอย่างไร
“กลันตันได้ที่ทางในฐานะแหล่งการเรียนรู้มาด้วยวิถีที่ช้า รุ่นแล้วรุ่นเล่า ครูแล้วครูเล่า”
ค.ศ. 1844 จนถึงปัจจุบัน อัตลักษณ์ของกลันตันมีราชสำนักเป็นศูนย์กลาง นี่คือเรื่องราวสั้น ๆ ของรัฐสุลต่าน เมืองที่มันสร้างขึ้น และย่านราชสำนักที่คุณยังเดินผ่านได้ในทุกวันนี้
“โกตาบารูไม่ได้สร้างขึ้นรอบการค้าเพียงอย่างเดียว แต่สร้างขึ้นรอบรัฐสุลต่าน มัสยิด และช่างฝีมือ และยังคงตั้งอยู่เช่นนั้น”
งานฝีมือที่รักษาไว้ด้วยมือ วาวบูลันคือว่าวรูปทรงเสี้ยวจันทร์ ตัดและตกแต่งด้วยมือ จากท้องทุ่งกลันตันมันได้ทะยานขึ้นเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของชาติที่ชาวมาเลเซียรักที่สุด
“งานฝีมือชาวบ้านที่ทำด้วยมีดและความอดทน ลงเอยบนธนบัตรของชาติและบนหางเครื่องบินของสายการบินประจำชาติ”
ทอด้วยมือสืบทอดมาหลายชั่วอายุคน ผ้าไหมสอดดิ้นทองและเงิน ทอทีละนิ้วบนกี่ไม้ ซองเก็ตเคยเป็นอาภรณ์ของกษัตริย์ และในกลันตันก็ยังคงทำด้วยวิธีที่ช้าและพิถีพิถัน
“มีไม่กี่แห่งทั่วโลกที่ยังทอผ้าเนื้อละเอียดเช่นนี้ด้วยมือล้วน ๆ กลันตันเป็นหนึ่งในนั้น และไม่เคยหยุดทำเลย”
งานฝีมือที่ยังมีชีวิต เทียนร้อน บล็อกทองแดงหรือมือที่นิ่ง และสีที่ลงทีละชั้น บาติกกลันตันกล้าและเต็มไปด้วยลายพฤกษา และทำที่นี่ในเวิร์กช็อปที่คุณเดินเข้าไปได้
“กลันตันไม่ได้เพียงรับเอาบาติกมา แต่มอบลายมือเฉพาะตัวอันกล้าและไม่อาจเข้าใจผิดได้ให้แก่งานฝีมือนี้ และทำให้เวิร์กช็อปยังคงทำงานต่อไป”
เสียงที่เดินทางไกล กลุ่มคนนั่งกับพื้น ผู้นำที่ไหวพริบเฉียบคม มือปรบเป็นจังหวะเดียวกันและเสียงตอบรับพร้อมเพรียง ดิกีร์ บารัตคือเสียงที่ยังมีชีวิตของกลันตัน และวันนี้ได้ยินกันทั่วมาเลเซีย
“กลันตันมอบศิลปะการแสดงที่คนมาเลเซียรักมากที่สุดอย่างหนึ่ง เสียงที่สร้างขึ้นจากเพียงเสียงร้อง มือ และไหวพริบ”
เวทีโบราณ หลังจอผ้าขาวที่ส่องสว่าง นายหนังผู้เล่าเรื่องและวงดนตรีเล็ก ๆ ชุบชีวิตหุ่นหนังให้โลดแล่น หนึ่งในศิลปะการแสดงที่เก่าแก่ที่สุดของกลันตัน
“กลันตันได้รักษาหนึ่งในศิลปะการละครที่เก่าแก่ที่สุดของภูมิภาคให้คงอยู่เป็นมรดกที่มีชีวิต”
เกมแห่งทักษะ ลูกข่างไม้เนื้อแข็งหนัก แกะสลักและถ่วงน้ำหนักด้วยมือ หมุนโดยผู้ใหญ่ในฐานะงานฝีมือและกีฬาจริงจัง ทอเข้ากับปีแห่งการปลูกข้าวของกลันตัน
“กลันตันเปลี่ยนลูกข่างธรรมดาให้กลายเป็นงานฝีมือและการประลองทักษะอันแท้จริง”
รสชาติที่ยังคงสืบสาน ข้าวยำอัญชันสีน้ำเงิน นาซิดาฆังหอมกรุ่น บูดูหมัก และรสที่หวานกว่าใครอย่างชัดเจน อาหารประจำวันที่หล่อเลี้ยงมรดกของกลันตัน
“ครัวกลันตันเป็นหนึ่งในครัวที่มีเอกลักษณ์ที่สุดของมาเลเซีย สืบสานต่อไปในทุกโต๊ะอาหารของครอบครัว”
Kelateh · ตำนาน
เหล่าวีรบุรุษและบุคคลในตำนานพื้นบ้านที่ชื่อของพวกเขายังคงทรงความหมายในแดนตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งผู้ที่มีบันทึกทางประวัติศาสตร์และผู้ที่อยู่ในตำนานเล่าขาน
วีรบุรุษพื้นบ้านผู้ต้านอาณานิคม และปรมาจารย์สิลัต (ศิลปะการต่อสู้มลายู)
ค.ศ. 1853 – 1915
ฮัจญี มัต ฮัสซัน ที่รู้จักกันในนาม ต๊อก จังกุต ("เครายาวผู้เฒ่า") เป็นนักศึกษาศาสนาที่ได้รับความเคารพ และเป็นปรมาจารย์สิลัตจากปาซีร์ ปูเตะห์ ในปี ค.ศ. 1915 เขานำชาวบ้านลุกขึ้นต่อต้านภาษีใหม่อันโหดร้ายของอังกฤษ จนกลายเป็นกบฏกลันตัน และเสียชีวิตในการสู้รบ เขายังคงเป็นสัญลักษณ์ของการยืนหยัดเพื่อคนธรรมดาสามัญ
ราชินีนักรบในตำนาน
ราว ค.ศ. 1610 – 1667 (ตำนาน)
ในนิทานพื้นบ้านของกลันตัน จิก ซิตี วัน เกิมบัง คือราชินีนักรบผู้ชาญฉลาด ที่ออกศึกด้วยดาบพร้อมกองทหารหญิงขี่ม้าคุ้มกัน ตำนานเชื่อมโยงพระนางกับตรากีจัง (กวาง) บนเหรียญทองโบราณของกลันตัน นักประวัติศาสตร์ไม่พบหลักฐานที่แน่ชัดเกี่ยวกับพระนาง พระนางจึงดำรงอยู่ในฐานะตำนานอันล้ำค่ามากกว่าผู้ปกครองที่มีบันทึกไว้
ราชินีในตำนานผู้ต่อกรกับสยาม
คริสต์ศตวรรษที่ 17 (ตำนาน)
ว่ากันว่าเป็นทายาทบุญธรรมของจิก ซิตี วัน เกิมบัง ปูเตอรี ซาดง เป็นที่จดจำในความงาม ความกล้าหาญ และการต่อต้านคำเรียกร้องให้อภิเษกสมรสจากกษัตริย์แห่งสยาม ตำนานผูกพันพระนางกับภูเขากูนุง จินตา วังซา และการหายสาบสูญของพระนางเข้าสู่ที่ราบสูงของกลันตันในที่สุด รายละเอียดอันเร้นลับเป็นเรื่องเล่าพื้นบ้าน แต่ความโรแมนติกยังคงอยู่
ผู้ก่อตั้งรัฐกลันตันสมัยใหม่
คริสต์ศตวรรษที่ 18
ลง ยูนุส ผู้นำที่มีรากเหง้าจากปาตานี ได้รวบรวมบรรดาหัวหน้าที่ทำสงครามกันในกลันตันให้อยู่ภายใต้อำนาจเดียว และได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ก่อตั้งรัฐสมัยใหม่ ราชวงศ์ในปัจจุบันสืบเชื้อสายมาจากสายตระกูลของเขา ภายหลังบุตรชายของเขาได้รับพระอิสริยยศเป็นสุลต่านมูฮัมหมัดที่ 1 อันเป็นจุดเริ่มต้นของรัฐสุลต่านที่ดำรงสืบมาจนถึงทุกวันนี้
ปราชญ์ผู้เป็นที่เคารพแห่งประเพณีปอเนาะ (โรงเรียนสอนศาสนาอิสลามแบบดั้งเดิม)
ราว ค.ศ. 1868 – 1933
ฮัจญี มูฮัมหมัด ยูซุฟ หรือที่รู้จักกันในนาม ต๊อก เกอนาลี เกิดในครอบครัวชาวบ้านที่ยากจน เขาไปศึกษาที่นครเมกกะนานกว่าสองทศวรรษก่อนกลับมาสอนในกลันตัน ลูกศิษย์มารวมตัวกันในกระท่อม (ปอเนาะ) รอบบ้านของเขา และหลายคนได้กลายเป็นบุคคลสำคัญในกิจการอิสลามทั่วมาเลเซีย หลุมฝังศพของเขาใกล้เมืองโกตาบารูยังมีผู้คนไปเยี่ยมเยือนจนถึงทุกวันนี้
ปราชญ์ซูฟี มุฟตี และนักเขียนอักษรยาวี
ราว ค.ศ. 1816 – 1891
ฮัจญี วัน อับดุล ซามัด หรือที่รู้จักกันในนาม ตวน ตาบัล เป็นหนึ่งในอุละมาอ์ (นักปราชญ์ศาสนาอิสลาม) ที่มีชื่อเสียงที่สุดของกลันตัน เป็นผู้บุกเบิกการสอนแนวซูฟีในภูมิภาคนี้ และเป็นผู้ประพันธ์ผลงานอิสลามจำนวนมากด้วยอักษรยาวี เขาฝึกฝนนักปราชญ์รุ่นหนึ่งขึ้นมา และถูกฝังไว้ที่สุสานบังโกลในเมืองโกตาบารู
ปรมาจารย์การเชิดหนังตะลุง วายัง กูลิต
ค.ศ. 1937 – 2005
อับดุลลาห์ อิบรอฮีม นายหนังผู้โด่งดัง (ต๊อก ดาลัง) ผู้มีฉายาว่า "เสื้อแดง" เป็นหนึ่งในปรมาจารย์การเชิดหนังตะลุงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของกลันตัน เขามีชื่อเสียงในการเล่าเรื่องอันมีชีวิตชีวาและงานตัวหนังอันประณีต เขาช่วยรักษาวายัง กูลิต (หนังตะลุง) ให้คงอยู่ตลอดหลายทศวรรษแห่งความเสื่อมถอย ตัวหนังของเขาได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นมรดกของชาติในปัจจุบัน
